Profili i Javës: Iva Memo
Ajo ka lindur në Durrës, dhe ka ardhur në Kanada me familjen e saj kur ishte dy vjeç e njëmbëdhjetë muajshe. Mbërritja ndodhi në muajin nëntor, në fillim të dimrit, në prag të një stine të re dhe të një jete të re. Edhe pse ishte shumë e vogël për ta kujtuar vetë dimrin e parë, ai mbetet një pjesë e rëndësishme e historisë familjare dhe e mënyrës se si ajo e kupton sot qëndrueshmërinë, tranzicionin dhe nocionin e shtëpisë.
Ajo u rrit në Kanada së bashku me vëllain binjak, Iv Mema. Të qenit binjake formësoi herët ndjenjën e përgjegjësisë dhe llogaridhënies. Ata sfiduan njëri-tjetrin, e mbajtën veten të përqendruar dhe zhvilluan një ndjenjë të përbashkët konkurrence dhe përmirësimi të vazhdueshëm, duke u përpjekur jo vetëm të bëjnë më të mirën, por të jenë më të mirët. Ky ekuilibër mes mbështetjes dhe korrigjimit e ka shoqëruar gjatë gjithë jetës dhe karrierës së saj.
Prindërit e saj, Adriana Mema dhe Tim Mema, e formësuan secili në mënyrën e vet, duke e bërë një person të plotë – të fortë dhe njëkohësisht të ndjeshëm.
Babai i saj e njohu herët me botën e ndërtimit, përmes përvojës praktike. Fundjavat i kalonte në kantierë ndërtimi, duke mësuar përgjegjësinë përmes vëzhgimit dhe detyrave të vogla. Disa nga kujtimet më të forta janë momentet e thjeshta: punët e mirëmbajtjes dimërore, ecjet nëpër kantier, pushimet e drekës mbi pllaka betoni të ekspozuara, me radion që luante lehtë në sfond dhe qytetin përreth që vazhdonte jetën e tij. Këto përvoja e mësuan se si funksionojnë realisht ndërtesat, sa kujdes kërkon siguria dhe sa thellësisht ndërtimi lidhet me historitë që arkitektët përpiqen të tregojnë përmes arkitekturës.
Nëna e saj ndikoi thellësisht në marrëdhënien e saj me arsimin. Ajo arriti të balancojë punën me kohë të plotë, familjen dhe studimet universitare njëkohësisht, duke përfunduar dy mastera me disiplinë dhe vendosmëri. Ky shembull i qëndrueshmërisë dhe përkushtimit i rrënjosi një respekt të thellë për dijen dhe përpjekjen e vazhdueshme. Për nënën e saj, arsimi nuk ishte kurrë çështje vlerësimi publik, por përgjegjësie, sinqeriteti dhe shërbimi ndaj të tjerëve – një filozofi që ajo përpiqet ta jetojë gjithnjë e më shumë me kalimin e viteve.
Studimet universitare dhe masterin në arkitekturë i përfundoi në University of Waterloo. Programi ishte kërkues dhe shpeshherë rraskapitës, por pikërisht në atë intensitet u formësua mënyra e saj e të menduarit. Orët e gjata dhe presioni i vazhdueshëm krijuan një ambient ku qartësia duhej fituar dhe ku lodhja shpesh nxiste risi të papritura. Ky përjetim e mësoi të punojë brenda kaosit dhe të krijojë edhe në kushte të vështira.
Gjatë studimeve, ajo u orientua gjithnjë e më shumë drejt dizajnit rigjenerues dhe biofilik, si dhe drejt aftësisë së arkitekturës për të mbështetur shërimin, jo vetëm mjedisor, por edhe emocional. Kërkimi i saj pasuniversitar u fokusua në sisteme rigjeneruese përmes reaksioneve minerale dhe strategjive gjeotekstile për rritjen e tokës, duke forcuar bindjen se arkitektura duhet të kontribuojë në riparim dhe vazhdimësi, jo thjesht të zërë hapësirë.
Për të, arkitektura nuk ka të bëjë me shmangien e kompleksitetit, por me përballjen e tij me kujdes. Ekspozimi ndaj ambienteve spitalore gjatë viteve të studimit e ndihmoi të kuptojë se si shumë hapësira nuk janë të dizajnuara për realitetet njerëzore që ndodhin brenda tyre. Vëzhgimi i familjeve që prisnin, pushonin dhe përshtateshin në hapësira të papërshtatshme ndryshoi mënyrën se si ajo e koncepton arkitekturën, duke theksuar rëndësinë e dritës, qartësisë dhe kujdesit, veçanërisht në momentet e cenueshmërisë njerëzore.
Ndërsa karriera e saj evoluoi, partneriteti me bashkëshortin, Qwynn Ferreira, u bë një ndikim i rëndësishëm profesional dhe personal. Karriera e tij në shëndetësi e sfidon vazhdimisht të mendojë arkitekturën si një mjet që mbështet dhe frymëzon përvojën njerëzore. Ky ekuilibër mes seriozitetit dhe lojës, mes përgjegjësisë dhe gëzimit, ka ndikuar drejtpërdrejt në qasjen e saj ndaj dizajnit.
Profesionalisht, ajo ka ndërtuar karrierën përmes projekteve të mëdha, komplekse dhe publike në Toronto dhe Vancouver. Gjatë punës në Kirkor Architects, kontribuoi në zhvillime të rëndësishme urbane, ndërsa në CORE Architects u përfshi në projekte publike dhe qytetare që sfidonin perceptimet tradicionale të hapësirës. Më pas, në Parkin Architects, udhëhoqi dizajnin e jashtëm të projekteve shëndetësore, përfshirë Burnaby Hospital, duke theksuar qartësinë, besimin dhe qëndrueshmërinë që arkitektura duhet të komunikojë që në kontaktin e parë.
Sot, ajo shërben si Drejtore e Dizajnit në Adriatica, ku udhëheq projekte arkitekturore dhe të dizajnit të brendshëm në fusha rezidenciale, qytetare, kulturore dhe humanitare. Me mbi 15 vite përvojë në këtë studio, nga studente deri në drejtim, filozofia e firmës mbetet e njëjtë: arkitektura duhet të jetë njerëzore, e rrënjosur dhe kuptimplotë.
Një nga projektet kyçe është Zyra e Konsullatës së Përgjithshme të Kosovës, e konceptuar si një hapësirë qytetare që integron artin, kulturën dhe identitetin, përtej funksionit administrativ. Paralelisht, ajo po punon në projektimin e Qendrës Shqiptaro-Kanadeze, një hapësirë që trajton idenë e shtëpisë si kujtesë e përbashkët dhe vazhdimësi kulturore.
Në nivel ndërkombëtar, një projekt i veçantë është Shkolla për Fëmijë Asuuyaa, e projektuar për t’iu përgjigjur klimës, kontekstit dhe nevojave afatgjata, duke reflektuar bindjen se ndërtesat më të mira janë ato të menduara me kujdes dhe ndjeshmëri.
Punët rezidenciale mbeten një shtyllë e rëndësishme e praktikës së saj, me shtëpi që integrohen natyrshëm në mjedis dhe reflektojnë shpirtin e banorëve, jo trendet kalimtare.
Ajo është krenare për identitetin e saj shqiptar dhe e bart atë me përgjegjësi. Lidhja me Adriatikun ka formësuar mënyrën e saj të të menduarit për hapësirën, dritën dhe rrjedhën. Ruajtja e kulturës, gjuhës dhe vazhdimësisë, si dhe marrëdhënia mes njerëzve dhe ujit, mbeten në thelb të vizionit të saj arkitekturor. Përmes Adriatica-s, ajo vazhdon të eksplorojë mënyra se si dizajni mund t’i ribashkojë njerëzit me vendin, në mënyrë intuitive, të qëndrueshme dhe të vërtetë.
